Afdrukken E-mail

Bacteriële Enzootische ziekten

Voor wat betreft bacteriële ziekten, zijn infecties met Mycobacteriën voorbeelden van enzoötische ziekten. Rundertuberculose, paratuberculose en infecties met Mycobacterium avium subsp. hominissuis bij varkens komen in min of meerdere mate voor in België. Bij de meeste van deze infecties vertonen de dieren weinig of geen klinische symptomen, worden ze moeilijk opgemerkt bij routinediagnose en worden de letsels pas in het slachthuis aangetoond. De eenheid Mycobacteriën van het CODA-CERVA, als referentielaboratorium voor rundertuberculose en paratuberculose, heeft bijzondere belangstelling voor deze infecties en heeft als doelstelling de diagnostiek en controle ervan te verbeteren.

Dankzij een goed uitgewerkt bestrijdingsprogramma sinds de laatste eeuw, België is vanaf 2003 officieel vrij van rundertuberculose (Europese verordening 2003/467/EC) wat betekent dat M. bovis op maximaal 0,1% van de Newsletter CODA-CERVA - enzootische ziektenrundveebedrijven aanwezig mag zijn. De cijfers voor de laatste vijf jaar zijn bijzonder gunstig: er werden 8 (2006), 5 (2007), 12 (2008) en 2 (2009) haarden gedetecteerd, geen enkele in 2010, en één in 2011. Om deze reden laat de Europese wetgeving toe om het bestaande Belgische bewakingsprogramma te verlichten zonder dat het risico op insleep van de infectie terug naar een enzootische situatie zou vergroten. Medewerkers van zowel het NRL rundertuberculose als van het CDD-ERA hebben de gevoeligheid van de huidige bewaking in kaart gebracht op basis van de diagnostische kenmerken van de bestaande of toekomstige testen (n.l. intradermoreactie, IFN-γ test, post-mortem keuring, ELISA). Het wetenschappelijk onderzoek dat door het NRL wordt uitgevoerd, o.a. in het project MassTB, voedt deze analyse met betrouwbare cijfers van b.v. de gevoeligheid van de IFN-γ test. De "scenario tree" analyse uitgevoerd in samenwerking met CDD-ERA (bijkomende publicatie : S. Welby et al, Bovine Tuberculosis Surveillance alternatives in Belgium. Preventive Veterinary Medicine, in press) moet de beleidsmakers toelaten om de juiste diagnostische middelen in te zetten op verschillende cruciale noden (keuring, aankoop, import, winterscreening).

Paratuberculose of ziekte van Johne is een chronische infectieuze darmaandoening die leidt tot een niet-controleerbare diarree bij herkauwers en die veroorzaakt wordt door Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis. De ziekte brengt grote economische verliezen teweeg bij melkvee en de kiem wordt in grote aantallen uitgescheiden in de omgeving en in de melk. Vermoed wordt dat deze kiem mede de oorzaak is van een gelijkaardige chronische inflammatoire darmziekte bij de mens, de ziekte van Crohn. Bestrijdingsprogramma's die als doel hebben rundveebedrijven vrij te krijgen van paratuberculose hebben nood aan vroegtijdige en betrouwbare diagnostische methoden. Vandaar dat wetenschappelijke projecten zoals ParaTBTools en ParaTBMass de ontwikkeling en validatie van nieuwe serologische en cel-gemedieerde testen onderzoeken. Eén ervan is de IFN-γ test die, zoals bij rundertuberculose, de in vitro stimulatie van bloedlymphocyten met specifieke antigenen inhoudt, en waarmee zeer vroegtijdig infecties kunnen worden aangetoond.

Newsletter CODA-CERVA - maladies enzootiquesEen meer recente ontwikkeling van de eenheid Mycobacteriën is het onderzoek naar M. avium bij varkens. De kiem is de oorzaak van granulomateuze ontsteking van de lymfeknopen aan o.a. het hoofd. In het slachthuis wordt het karkas voor deze reden gedeeltelijk of geheel afgekeurd. Het belang voor de volksgezondheid is onduidelijk, maar een overdracht naar de mens (zoönose) is niet uitgesloten. Ook andere kiemen (b.v. Rhodococcus equi) kunnen gelijkaardige letsels veroorzaken.