Home News Een plots opduikende zoonose of reeds lang sluimerend aanwezig ? Besmettingen door het USUTU virus.
Een plots opduikende zoonose of reeds lang sluimerend aanwezig ? Besmettingen door het USUTU virus. Afdrukken E-mail

merle

De recente mededeling van een asymptomatische infectie door het USUTU virus waargenomen bij een bloeddonor in Duitsland en het aantonen van een belangrijke viruscirculatie bij wilde vogels en/of in gevangenschap gehouden vogels (honderden zelfs duizenden gevallen bij merels maar zeker geen honderduizenden gevallen zoals verkeerdelijk door bepaalde media werd geïnterpreteerd) , heeft dit virus in de spots geplaatst en daarom vonden we het nodig een stand van zaken te brengen over dit onderwerp.

Het Usutu (USUV) virus, afkomstig van Afrika (zo genoemd naar de plaats waar het geïsoleerd werd dicht bij een gelijknamige rivier in Swaziland), is een flavivirus dat nauw verwant is met het West Nijl virus (WNV). Hij doet voor de eerste keer zijn intrede in Europa in 2001 in het Oostenrijkse Wenen waar een massieve mortaliteit werd vastgesteld bij merels (Turdus Merula).

In de loop van het laatste decenium werden de introductie en/of verspreiding van dit virus geleidelijk aan duidelijk in andere Europese landen door ofwel abnormale sterften bij vogels en dan hoofdzakelijk merels waaruit het virus geïsoleerd werd (Hongarije, Zwitserland, Italië, Spanje en Duitsland) ofwel via een serologische detectie (Oostenrijk, Groot-Brittannië, Italië, Hongarije, Tsjechië en Polen).

Terugkijkend in de tijd, veronderstelt men nu dat een eerste grote golf van infecties gepaard gaand met een grote sterfte bij merels, plaatsgevonden heeft in 1996 in Toscanië. Tot op heden zijn er in het totaal maar een hondertal gevallen positief bevonden voor het Usutu virus.

Momenteel beschikken we over volgende gegevens :


In Oostenrijk : detectie van USUV bij merels in 2003 (92/177), 2004 (11/224), 2005 (4/103); in 2005, positieve serologie bij verschillende soorten trekvogels. Vanaf 2006 werd er praktisch geen sterfte meer waargenomen wat zou kunnen wijzen op een specifiek ontwikkelde immuniteit.


In Hongarije : in 2003 werd hier een passieve bewaking bij vogels geïmplementeerd : 1 positief geval van Usutu bij een merel in 2006 en 6 anderen in 2006.


In Zwitserland : werd melding gemaakt van een plotse "massale" sterfte van meer dan honderd wilde of in gevangenschap gehouden zangvogels en uilen waar bij een aantal exemplaren USUV geïsoleerd werd. Sinds 2008 heeft er geen massale sterfte meer plaatsgevonden.


In Italië en Spanje : enkele sporadische haarden werden gemeld.

merle 2

Recent in Duitsland : in 2011 werd een belangrijke sterfte waargenomen bij merels in het zuidwesten van Duitsland (in de buurt van Weinheim) waaronder 72 gevallen van USUV werden bevestigd. Anderzijds werd er ook een belangrijkte sterfte waargenomen onder de in gevangenschap gehouden vogels in de dierentuinen van Mannheim en Heidelberg waarbij ook aanwezigheid van het virus werd bevestigd. Onderzoekingen uitgevoerd op muggen in Duitsland hebben aangetoond dat het virus daar de winter kon overleven en het volgend seizoen opnieuw vogels besmetten. Deze gegevens doen vermoeden dat USUV momenteel endemisch is in bepaalde regios in Duitsland. Onderzoek om te bepalen of er een verband bestaat tussen de waargenomen abnormale massale sterfte waargenomen bij de vogels en een infectie met het Usutu virus is aan de gang.

Genomische diversiteit : de virssen geïsoleerd in Oostenrijk, Hongarije en Zwitserland vertonen een 99.9% identiteit wat een mogelijk gemeenschappelijke oorsprong doet vermoeden met uitbreiding naar aangrenzende landen. De USUV stammen geïsoleerd in Spanje en Italië daarentegen zijn genetisch nauwer verwant met de Zuid-Afrikaanse stammen.

Ecologie : Door het ontbreken van ecologische gegevens wordt de cyclus van het Usutu virus dikwijls vergeleken met die van het West Nijl virus maar een aantal verschillende ecologische verschillen tussen deze twee virussen worden duidelijk : terwijl het WNV voornamelijk geïsoleerd wordt bij muggen van de Culex soort, wordt USUV voornamelijk gevonden bij muggen van de soort Aedes albopictus. Anderzijds werd, in tegenstelling tot WNV, USUV vooral aangetroffen in stedelijk gebied. Tenslotte treft USUV vooral merels. Waargenomen symptomen zijn verlies van pluimen op de kop en de nek, apathie en evenwichtsverlies.

Risico voor zoonose : In Europa werden de eerste menselijke gevallen gemeld op het einde van de zomer 2011 bij twee immunodepressieve personen van Italiaanse afkomstig die neurologische problemen vertoonden. Deze twee personen hadden een bloedtransfusie ondergaan. Sindsdien wordt er een meer systematisch onderzoek naar USUV uitgevoerd in bepaalde Europese landen bij bloeddonoren. Dankzij deze opsporing is een eerste geval van USUV vastgesteld bij een asymptomatische bloeddonor in Duitsland (één geval op 4200 onderzochte bloedmonsters).

Risico voor de dierengezondheid : tot op de dag van vandaag werd er geen enkele overdracht en ziekte gemeld bij huisdieren.

Tenslotte in België
Rekening houdend met de evolutie in het waargenomen verspreidingspatroon van WNV heeft het CODA in samenwerking met het Instituut voor Wetenschappen en in opdracht van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) zich voorbereid van de nodige middelen om een snelle opsporing van WNV mogelijk te maken en werd een epidemiologische bewaking voor deze infectie bij wilde vogels opgezet.

Deze diagnostische middel hebben een breed spectrum waardoor ook het Usutu virus zal gedetecteerd worden. Elk positief geval zal verder onderzocht worden met specifieke testen die een onderscheid maken tussen WNV en USUV.

Tot op heden werd geen enkel positief geval waargenomen bij de wilde avifauna.

Blijft nog de vraag : gaat het hier over een opduikende besmetting in Europa of wordt het virus nu veelvuldiger waargenomen omdat er meer onderzoek naar verricht wordt ?

Enkel en alleen bewaking van het WNV uitgebreid met USUV zou meer licht kunnen werpen op het belang van deze besmetting bij de mens, zijn mogelijk potentiêel voor zoonose en rol die de wilde vogels spelen als reservoir.